I. Üç görnüşli hasap-faktura üçin salgyt laýyklygy talaplary, nyrhlary kesgitlemek standartlary we laýyk gelýän hasap-faktura düzgünleri
(1)Içerki ulag (ýük daşamak) üçin hasap-faktura (9% ýörite GBS hasap-fakturasy)
1. Hukuk esaslarySalgyt gullugynyň 99-njy bildirişi [2015]; Çaýşuý [2016] 36-njy belgi – Ulag hyzmatlarynyň salgyt kategoriýasy.
2. Çykarýan edara An hakyky ulag kompaniýasyÝol Ulag Operasiýa Rugsatnamasyna eýe bolmak. Ýük Ekspeditorlary 9% ulag hasap-fakturasyny gönüden-göni berip bilmezler. Eger ekspeditor diňe öz adyndan tölegleri ýygnaýan bolsa, hakyky ýük daşaýan kompaniýa hasap-fakturany gönüden-göni siziň kompaniýaňyza bermelidir.
3. Salgyt stawkasynyň standartyUmumy salgyt töleýjiler:9% GBS ýörite hasap-fakturasyKiçi göwrümli salgyt töleýjiler: 3% salgyt möçberi, 2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli 1% -e çenli azaldyldy.Salgytdan boşadylan hökmünde çykarmak berk gadagandyr.
4. Hökmany faktura bellikleri (yzygider barlanýar)Bellikler gutusynda aşakdakylar aýdyň görkezilmelidir:ugraýan ýeri, barmaly ýeri, awtoulag belgisiniň belgisi we harytlaryň düşündirişiMaglumat juda köp bolsa, aýratyn sanaw goşulyp bilner;bir zadyň ýetmezçiligi hasap-fakturanyň laýyk gelmezligine getirýär– eksport salgydynyň yzyna gaýtarylmagyny tabşyrmak üçin geçerli däl, korporatiw girdeji salgydy üçin töleg alynmaýar we girizilen GBS hasaplanyp bilinmeýär.
5. Salgyt Klassifikasiýa KodyUlag hyzmatlary – Gury ýer ulag hyzmatlary
(2)Gümrük deklarasiýasynyň tölegi üçin faktura (6% ýörite GBS faktura)
1. Hukuk esaslaryBiznes goldaw hyzmatlary – Dellalçylyk we agentlik hyzmatlary (Maliýe ministrliginiň we SAT-yň 10-njy bildirişiniň [2026] esasynda halkara ýük daşamak salgydyndan boşadylma bilen öz içine alynmaýar)
2. Çykarýan edaraYgtyýarly gümrük dellaly. Eger ýük ekspeditory deklarasiýa töleglerini öz adyndan ýygnaýan bolsa, dellal aýratyn jikme-jik görkezilen hasap-fakturany bermelidir.
3. Salgyt stawkasynyň standartyUmumy salgyt töleýjiler:6% ýörite GBS hasap-fakturasyKiçi göwrümli salgyt töleýjiler: 3% salgyt möçberi,2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli 1% -e çenli azaldyldy. Salgytdan boşadylan çykarmak gadagandyr.
4. Hasap-faktura talabyAýratyn çykarylmaly;birleşdirilip bilinmezport tölegleri ýa-da ýük daşamak tölegleri bilen.
5. Salgyt Klassifikasiýa KodyBiznes goldaw hyzmatlary – Gümrük dellalçylyk hyzmatlary. Salgyt edaralary bilen has aňsat deňeşdirmek üçin belliklerde degişli gümrük deklarasiýasynyň belgisini belläp geçmek maslahat berilýär.
(3)Port tölegleri üçin hasap-fakturalar (Howly/Ýük göteriji/Resminamalar/THC we ş.m.)
1. Hukuk esaslaryLogistika goldaw hyzmatlary – Port we dok hyzmatlary. Bular içerki portlarda amala aşyrylýar we tebigaty boýunça serhetüsti salgytdan boşadylan hyzmatlar däl.
2. Bahany kesgitlemek (Ahyrky - Ýagdaýa görä tapawutlandyrmak)
Port tölegleri umumy salgytdan boşadylmaýar; olar hyzmatyň häsiýetine baglydyr.
| Senariý | Salgyt möçberi | Düşündiriş |
|---|---|---|
| Port töleglerihalkara ulag gatnawlary bilen gönüden-göni baglanyşykly(meselem, ýük daşamak üçin tölegler, terminalyň işleme tölegleri, halkara ýük daşamak hyzmatlary zynjyryndaky möhüm halkalar) | Salgytdan boşadylmaga ygtyýarly | Caishui [2016] № 36 boýunça boşadylyş şertlerine laýyk gelmeli |
| Port tölegleriimport edilen harytlarýa-da üçinumumy port hyzmatlary(meselem, saklamak, resminama tölegleri, THC we ş.m.) | 6% salgyt salynýan | Halkara ýük daşamak boýunça boşatmalaryň çäginde däl |
Esasy ölçegPort tölegleriniň "müşderi üçin ulag, ýükleme/düşürme, ammar we gäminiň porta giriş/çykyş, pilotlama, duralga we degişli amaly işler" ýaly hyzmatlara degişlidigini ýa-da degişli däldigini. Eger olar şu çäklere degişli bolsa we boşadylyş şertlerine laýyk gelse, salgytdan boşadylan adaty hasap-faktura berlip bilner; başgaça bolsa, 6% ýörite GBS hasap-fakturasy berilmelidir.
3. Çykarýan edaraÝük ekspeditory ýa-da port operatory tarapyndan berlip bilner, ýöne port töleginiň jikme-jiklikleri aýratynlykda görkezilmelidir.
4. Hasap-faktura talaplaryBeýany "hyzmat tölegleri" hökmünde aýdyň görkezmeli däl; aşakdakylary aýdyňlaşdyryň: port tölegleri, terminalyň işleme tölegleri, göterme tölegleri, saklamak tölegleri, resminama tölegleri. Goşuň.jikme-jik bölekleýin sanawgümrük deklarasiýasynyň toparyna laýyk gelýär, deklarasiýanyň belgisini we ugratma portuny görkezýär.
5. Salgyt Klassifikasiýa KodyLogistika goldaw hyzmatlary – Port we dok hyzmatlary.
6. Aýratyn ýagdaý – Boşadyşdan ýüz öwürmekHalkara ýük daşamak hyzmatlaryny hödürleýän kärhanalarsalgyt boşadylyşyndan ýüz öwürip bilerBaşga salgyt töleýjiler salgytdan boşadylanda, 6% ýörite GBS hasap-fakturalaryny berip bilerler. Girdeji GBS ýeňilliklerini gözleýän käbir eksport kärhanalary ekspeditordan boşatmagy bes etmegi we ýörite hasap-faktura bermegi haýyş edip bilerler.
(4)Salgyt stawkasynyň dogry berilmegi üçin çalt üç ädimli özbaşdak barlag
1. Hyzmatyň ýerleşýän ýerini we häsiýetini tapawutlandyryň:
- “Halkara ýük daşamak hyzmatlary” boýunça diňe halkara deňiz/howa ýük daşamaklaryny bronlamak agentliginiň hyzmatlaryna (içerki portdan daşary ýurt portuna) salgytdan boşadylan adaty hasap-fakturalary bermäge rugsat berilýär.
- Zawoddan içerki porta ýük daşamak we gümrük deklarasiýalary içerki salgyt salynýan hyzmatlardyr; olar salgyt möçberini MÜTLÄK saklamaly we hiç hili boşadylyş hukugyna eýe däl.
- Port tölegleri tapawutlandyrylmalydyr: halkara gatnawlary bilen gönüden-göni baglanyşykly tölegler salgytdan boşadylyp bilner; umumy port hyzmatlary 6% salgyt salynýar.
2. Salgyt Klassifikasiýa Kodlaryny Barlaň (2026-njy ýyldan soňky GBS Kanunyna girizilen düzedişler):
2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap, täze GBS kanunyna laýyklykda, öňki “Häzirki zaman hyzmatlary” we “Durmuş hyzmatlary” kategoriýalary “Öndüriş we durmuş hyzmatlary” esasy kategoriýasyna birleşdirildi.
- Ýük awtoulaglaryUlag hyzmatlary – Gury ýer ulag hyzmatlary = 9%.
- Gümrük deklarasiýasynaBiznes goldaw hyzmatlary – Gümrük dellalçylyk hyzmatlary = 6% (öň “Döwrebap hyzmatlar”, indi “Öndüriş we durmuş hyzmatlary” diýlip atlandyrylýardy).
- Port tölegleriLogistika goldaw hyzmatlary – Port we dok hyzmatlary = 6% (öň “Döwrebap hyzmatlar”, indi “Öndüriş we durmuş hyzmatlary” diýlip atlandyrylýardy).
- Diňe halkara bronlama agentliginiň tölegleriHalkara ýük daşamak hyzmatlary = salgytdan boşadylan.
3. Emitentiň biznes kwalifikasiýasyny tapawutlandyryň:Ýük ekspeditorlary diňe halkara bronlama hyzmatlary üçin boşatma talap edip bilerler. Ulag operasiýasy boýunça hünäri bolmadyk ekspeditorlar 9% ulag hasap-fakturasyny berip bilmezler. Gümrük deklarasiýalary we port kömekçi hyzmatlary salgyt salynýan ýa-da boşadylan statusy kesgitlemek üçin ýokardaky düzgünlere eýerýärler.
II. Kiçi we orta kärhanalaryň umumy düzgün bozulmasy: Ekspeditoryň ähli hyzmatlar üçin ýeke-täk "Salgytdan boşadylan hyzmat tölegi" hasap-fakturasyny bermegi - Salgyt barlagynyň doly netijeleri
(1)Eksport salgydynyň yzyna gaýtarylmagyna gönüden-göni täsir (Esasy audit maksady)
1. Häzirki ýeňilligiň ret edilmegi / togtadylmagyTalaplara laýyk gelmeýän resminamalar, ýeňillikli arzalaryň ulgam derejesinde bloklanmagyna sebäp bolýar; ilkinji gezek ýeňillikli arzalar ýa-da güýçlendirilen gözegçilik astyndaky kärhanalar, talaplara laýyk hasap-fakturalar alynýança, togtadylmaga sezewar ediler.
2. Öňünden tölenen ýeňillikleriň yzyna gaýtarylmagySalgyt edaralary retroaktiv gözden geçirip bilerler3 ýyla çenliwe öň berlen ýeňillikleriň doly gaýtarylmagyny, şeýle hem ýeňillikleriň hasaba alnan gününden hasaplanan gijikdirilen töleg jerimelerini (günde 0,05%) talap etmeli.
3. Derejäni peseltmek we töwekgelçilikleriň sanawyna girizmekResminamalaryň yzygiderli laýyk gelmezligi eksport ýeňillikleriniň kredit reýtinginiň peselmegine getirýär, bu bolsa her bir indiki arza üçin el bilen tassyklamagy we gözden geçirme siklleriniň uzaldylmagyny talap edýär. Agyr ýagdaýlar eksport ýeňillikleriniň hukugyny 6-12 aýlap togtadyp biler.
(2)GBS girizmek we tabşyrmak töwekgelçilikleri
1. Doly giriş yzyna gaýtaryş + Goşmaça GBS we goşmaça töleglerEger salgyt salynýan zatlaryň 6%/9% -ni öz içine alýan salgytdan boşadylan hasap-faktura ýalňyşlyk bilen giriş krediti hökmünde görkezilen bolsa, onda kreditlenen möçber doly yzyna gaýtarylmaly we GBS, şäher abatlaýyş we gurluşyk salgydy, bilim üçin goşmaça tölegler we ýerli bilim üçin goşmaça tölegler gaýtarylmaly.
2. Faktura adaty däl güwänama hökmünde bellenildiEger ýük ekspeditorynyň bardygy anyklansanädogry talap edilen boşatma ýa-da nädogry berlen hasap-faktura, salgytdan boşadylan hasap-fakturalaryň tutuş toplumy adatdan daşary diýlip belleniler - kompaniýaňyz giriş kreditlerini talap edip bilmez ýa-da olary çykdajy resminamalary hökmünde ulanyp bilmez.
3. Bozulmalara ýardam bermek üçin bilelikdäki jogapkärçilikSalgyt gullugy ýük daşamak, gümrük deklarasiýasy ýa-da port tölegleri üçin salgytdan boşadylan hasap-fakturalary bilgeşleýin kabul edip, siziň kompaniýaňyzyň emitentiň GBS-den gaçmagyna gizlin ýol berendigini we bu bolsa iki tarap üçin hem şol bir wagtyň özünde jerime salynmagyna sebäp bolandygyny hasaplap biler.
(3)Korporatiw girdeji salgydyny azaltmak töwekgelçilikleri
Salgyt töleginden boşadylan hasap-fakturalar "Salgyt töleginden öňki töleg talonlaryny dolandyrmak boýunça çäreler" esasynda güýjüni ýitirýär we korporatiw girdeji salgydy üçin tutulyp alynmaýar. Degişli çykdajylar goşmaça GIT we gijikdirilen töleg jerimeleri bilen salgyt salynýan girdejiniň hasabyna gaýtarylyp goşulmalydyr. Uly düzedişler aýratyn GIT auditine sebäp bolup biler.
(4)Agyr ýagdaýlar – Ýalan hasap-fakturalaryň howpy
Salgyt salynýan girdejini salgytdan boşadylan girdeji bilen garyşdyryp, uly möçberde GBS tölemek salgyt tölemekden boýun gaçyrmak + nädogry hasap-faktura hasaplaşygyny emele getirýär. Has uly möçberler üçin iş salgyt barlaglary býurosyna geçirilýär we kärhana, maliýe direktory we kanuny wekili üçin administratiw jeza berilýär; agyr işler jenaýat jogapkärçiligine çekilip bilner.
III. Salgyt gullugynyň resmi düşündirişleri (Esasy syýasat bölekleri)
1. Salgyt salynýan içerki hyzmatlary halkara salgyt salynmaýan hyzmatlardan tapawutlandyryň (Maliýe ministrliginiň we SAT-nyň 10-njy bildirişi [2026])2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan 2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli GBS-den boşadylyş göni ýa-da gytaklaýyn halkara ýük daşamak agentliginiň hyzmatlaryna degişlidir.Çykaryş diňe serhetüsti bronlama agentliginiň hyzmatlary bilen çäklenýär; içerki ýük daşamak we gümrük deklarasiýasy boşadylan däldir.Port tölegleri diňe halkara gatnawlary bilen gönüden-göni baglanyşykly bolsa, boşadylmaga degişlidirEger aýratynlykda hasaba alynmasa, tutuş girdeji boşadylyş hukugyny ýitirýär.
2. Eksport üçin ýeňillik resminamalary üçin hökmany jikme-jik maglumatlar (SAT Eksport üçin ýeňillikleriň dolandyrylmagy barada bildiriş)Saklanan resminamalar öz içine almalybölekleýin, baha deňleşdirilenulag, gümrük deklarasiýasy we port hasap-fakturalary. Toplanan hasap-fakturalar, nyrhlaryň gabat gelmezligi ýa-da ýetmeýän belliklerygtybarly goldaw resminamalary hökmünde ykrar edilmeýär.
3. Hasap-fakturanyň berilmegi ykdysady mazmuna laýyk gelmelidir (GBS hasap-fakturasyny dolandyrmak çäreleri)Hasap-fakturanyň düşündirişleri we salgyt möçberleri hakyky hyzmat görnüşine laýyk gelmelidir. Içerki salgyt salynýan tölegleri gizlemek üçin umumy "Halkara ýük daşamak hyzmatynyň tölegi" bermek gadagandyr."dört yzygiderlilik"– iş akymy, serişdeler akymy, hasap-faktura akymy we logistika resminamalary – esasy audit standartydyr.
4. Ulag hasap-fakturalary boýunça hökmany bellikler (SAT bildirişi № 99 [2015])Ugraş ýeri, barmaly ýeri we awtoulag belgisiniň belgisi barada bellikleri bolmadyk ulag hyzmatlary üçin hasap-fakturalar gönüden-göni laýyk gelmeýär diýlip hasaplanýar - giriş çykdajylaryny tölemek, salgytdan öňki çykdajyny tölemek we yzyna gaýtarmak subutnamasy hökmünde güýjüni ýitirmek.
IV. Eksport kärhanalary üçin doly laýyklyk çäreleriniň meýilnamasy (Audit taýýarlygy ädimleri)
1-nji ädim: Biznes şertnamalaryny bölüň we hasap-faktura düzgünleri boýunça öňünden ylalaşyň (esasy sebäpleriň öňüni almak)
1. Zawodlar/daşary ýurt müşderileri bilen logistika şertnamalaryna gol çekilende,tölegleri aýratynlykda görkeziň: içerki ýük daşamalary, gümrük deklarasiýasy, port tölegleri, halkara deňiz/howa ýük daşamalary – her biriniň birlik bahasy we möçberi bilen.
2. Şertnama laýyklyk faktura maddasyny goşuň:
- Ýerli ýük daşamak: hakyky ýük daşaýan kompaniýa doly ýük daşamak bellikleri bilen 9% ýörite GBS hasap-fakturasyny berýär.
- Gümrük deklarasiýa: ygtyýarly broker aýratyn 6% ýörite hasap-faktura berýär.
- Port tölegleri: jikme-jik görkezilen 6% ýörite hasap-fakturalar, bölekleýin maglumat bilen.
- Diňe halkara bronlama segmentinde salgytdan boşadylan adaty hasap-fakturalar bolup biler.
- Salgyt töleginden boşadylan hasap-fakturalaryň toplumlaýyn ret edilmegi.
3. Serişdeleri korporatiw hasaplar arkaly aýratynlykda hasaplaşyk geçiriň: ýük awtoulaglaryny ulag kompaniýasyna, deklarasiýa töleglerini gümrük dellalyna töleň – garyşyk tölegleri öz içine alýan ýeke-täk tölegden gaça duruň.
2-nji ädim: Aşakdaky üpjün edijiler bilen jikme-jik fakturalary ýerine ýetiriň
- 1. Ýük daşaýan kompaniýalar bilen hyzmatdaşlyk ediň: ýol ulaglarynyň hünär derejesini barlaň; doly bellikleri bolan 9% ýörite hasap-fakturany talap ediň;hünärsiz daşaýjylary işe almaň.
- 2. Gümrük dellallary bilen hyzmatdaşlyk ediň: deklarasiýa töleglerini aýratynlykda hasaplaşyň we faktura ýazyň – 6% ýörite faktura;ekspeditoryň boşadylan hasap-fakturasyna goşulmaly däl.
- 3. Port/howly hasaplaşyklary: her bir port töleg maddasy üçin aýratynlykda hasaba alyş;hyzmatyň häsiýetine esaslanyp, salgyt salynýan we boşadylan görnüşini kesgitläň; umumy port hyzmatlary üçin 6% ýörite hasap-faktura talap edilýär; halkara ulaglary bilen gönüden-göni baglanyşykly we boşatma şertlerine laýyk gelýänler üçin salgytdan boşadylan adaty hasap-fakturalary kabul ediň.
3-nji ädim: Maliýe Üçlügini bronlamazdan we yzyna gaýtarym bermezden öň gözden geçiriň
1. Salgyt möçberini tassyklamakÝük daşamak = 9%; Gümrük deklarasiýasy = 6%; Port tölegleri – tebigatyna görä kesgitlenýär; Halkara bronlama – salgytdan boşadylýar.Ýük daşamak we gümrük deklarasiýalary hiç haçan salgytdan boşadylan hasap-fakturalary kabul etmeli däldir.
2. Faktura mazmunynyň tassyklanmasy:
- Ulag hasap-fakturasy: ugraýyş, barmaly ýer, ulagyň görnüşi/belgisi, harytlaryň düşündirişi görkezilen bellikler.
- Gümrük/port hasap-fakturalary: aýdyň düşündiriş, goşulan jikme-jiklikler, deklarasiýa belgisi bilen bellikler.
3. Dört akym gabat gelmegiHasap-fakturanyň möçberleri, hyzmat harytlary, şertnama, bank hasabatlary we goldaw beriji resminamalar (ýük awtoulagynyň ýol kagyzy, gümrük deklarasiýasy, port çekleri) gabat gelmelidir. Ähli resminamalary saklaň10 ýyl(2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan güýje giren 5 ýyldan artdyryldy).
4-nji ädim: Bar bolan laýyk gelmeýän hasap-fakturalary düzetmek (taryhy düzediş)
- 1. Öňki “ähli zat bir ýerde salgytdan boşadylan hyzmat tölegi” hasap-fakturalarynyň ählisini gözden geçiriň; olary şu böleklere bölüň: halkara segment (boşadylan), ýük daşamak (salgyt salynýan 9%), gümrük deklarasiýa (salgyt salynýan 6%), port tölegleri (her bir ýagdaý üçin).
- 2. Aşakdaky ekspeditorlar, daşaýjylar we dellallar bilen habarlaşyňasyl boşadylan hasap-fakturalary yzyna gaýtaryň (gyzyl möhür)we dogry nyrh boýunça ýörite hasap-fakturalary gaýtadan beriň.
- 3. Öň talap edilen giriş we çykdajydan boşadylan hasap-fakturalar üçin giriş kreditlerini yzyna gaýtaryň we korporatiw salgyt salynýan girdejini degişlilikde düzediň. Öňki GBS we GIT töleglerini üýtgetiň, ýerine ýetiriş jerimelerini azaltmak üçin salgytlary we gijikdirilen jerimeleri öňünden töleň.
5-nji ädim: Audit taýýarlygy üçin resminamalary arhiwlemek
Her bir eksport amaly üçin, hyzmat şertnamasyny, ýük daşamak üçin ýol kagyzyny, ulag üçin ýörite hasap-fakturany, gümrük deklarasiýasyny, deklarasiýa üçin ýörite hasap-fakturany, port töleginiň bölünişi + hasap-fakturany, konosamenti we bank tölegleriniň çeklerini öz içine alýan aýratyn faýly saklaň. Salgyt salynýan we salgytdan boşadylan hasap-fakturalary aýratynlykda tertipläň. 10 ýyl saklaň - salgyt gullugyna baranyňyzda doly görkezmäge taýýar boluň.
V. Gysgaça mazmuny – Salgytdan boşadylan we salgyt salynýan.
| Töleg görnüşi | Salgyt möçberi | Esasy ölçeg |
|---|---|---|
| Halkara deňiz/howa ýük daşama agentliginiň tölegi | Boşadylan(2026.1.1–2027.12.31) | Içerki port → daşary ýurt porty |
| Zawod → ýerli port ýük daşamak | 9% ýörite hasap-faktura | Içerki ulag; boşatmak berk gadagan |
| Gümrük deklarasiýa hyzmaty üçin töleg | 6% ýörite hasap-faktura | Öý gullugy hyzmaty; boşatmak berk gadagan |
| Port tölegleri (ýükleme, terminaly dolandyrmak we ş.m.) | Işe bagly | Halkara gatnawlary bilen gönüden-göni baglanyşykly bolsa, salgytdan boşadylýar; Umumy port hyzmatlary üçin salgyt 6%. |
| Audit Gyzyl Çyzygy | 把拖车、报关打包开一张 “免税国际货代服务费” 发票 | Iň tipik düzgün bozulma |
VI. Syýasatyň möhüm möhletleri
| Syýasat maddasy | Güýje girýän döwür | Hukuk esaslary |
|---|---|---|
| Halkara ýük daşamak hyzmaty boýunça boşatma | 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwary - 2027-nji ýylyň 31-nji dekabry | Maliýe ministrliginiň we SAT-yň 10-njy bildirişi [2026] |
| Kiçi göwrümli salgyt töleýjileriň 3% -i 1% -e çenli azaldyldy | 2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli | Maliýe ministrliginiň we SAT-yň 19-njy bildirişi [2023] |
| Eksport üçin ýeňillikli resminamany saklamak möhleti | 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan başlap 10 ýyla çenli sazlandy | SAT yglany № 5 [2026] |
Ýörite bellikHalkara ýük daşamak üçin salgytdan boşadylyş şuňa meňzeýärhemişelik däl– häzirki wagtda 2027-nji ýylyň 31-nji dekabryna çenli güýjünde. Kärhanalar geçiş bilen baglanyşykly laýyklyk töwekgelçiliklerinden gaça durmak üçin syýasatyň uzaldylmagy ýa-da üýtgeşmeleri barada soňraky yglanlara gözegçilik etmelidirler.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 9-njy iýuly