Şuňa laýyklykdaMaliýe ministrliginiň we Döwlet Salgyt Gullugynyň 11-nji bildirişi [2026]weDöwlet Salgyt Administrasiýasynyň 5-nji bildirişi [2026], täze eksport salgydynyň yzyna gaýtarylma düzgünleri güýje girdi2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryDüzgünler nagt pul akymynyň basyşyny ýeňilleşdirmek üçin tabşyrmak möhletini ýeňilleşdirse-de, olar şeýle hem güýçlendirilen uçdan uça auditleri girizýärler. Söwda kompaniýalarynyň köpüsi eýýäm düzgünlere laýyk gelmeýändigi üçin yzyna gaýtarym duýduryşlaryny aldylar. Resmi tekstlere esaslanýan bu makala peýdalary, kadalaşdyryjy üýtgeşmeleri we amaly laýyklyk çärelerini düşündirýär we käbir maliýe habar beriş serişdeleri tarapyndan ýaýradylan umumy düşünişmezlikleri aradan aýyrýar.
I. Esasy ýeňillik: Arza bermegiň möhleti 36 aýa çenli uzaldyldy (diňe 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan soň yglan edilen eksportlara degişlidir)
Köne we täze düzgünleriň deňeşdirilmegi
(1) Öňki düzgün:Adaty tabşyrmak möhleti gümrük barlagyndan soňky aýdan başlap, şu aýa çenli dowam edýärdiIndiki ýylyň 30-njy apreliResminamalarda ýa-da daşary ýurt walýutasyny ýygnamakda islendik kiçijik gijikme möhletleriň geçip gitmegine sebäp bolup bilerdi we gijikdirilen resminama tabşyrmak amallary kynçylyk döredýärdi.
(2) 2026-njy ýylyň täze bufer düzgünleri:
- Ilkinji nobatda tabşyrmak möhleti:Eksportdan soňky aýdan başlap, indiki ýylyň 30-njy apreline çenli adaty resminamalar.
- Yza gaýtaryş möhleti:Eger indiki ýylyň 30-njy apreline çenli tabşyrylmadyk bolsa, ýöne ähli daşary ýurt walýutasynyň gelip gowuşmasy soňra doldurylan bolsa, siz şu ýylyň dowamynda tabşyryp bilersiňizGümrük resmileşdirmesiniň senesinden başlap 36 aý.
- Gaty kesişme:Eger 36 aýyň dowamynda tabşyrylmasa, eksportiçerki satuw hasaplanýarwe doly GBS (adatça 13%) yzyna gaýtarylmaly - hiç hili çäre görlüp bilinmez.
| Köne syýasat | 2026-njy ýylyň täze syýasaty |
|---|---|
| Eksportdan soňky aýdan başlap, indiki ýylyň 30-njy apreline çenli tabşyrmak | Ilkinji nobatda tabşyrmak: eksportdan soňky aýdan başlap, indiki ýylyň 30-njy apreline çenli |
| Giç tabşyrmak çylşyrymly we iş ýüzünde kyn boldy | Ätiýaçlyk möhleti: ähli walýuta girdejileri ýygnalan şerti bilen, gümrük barlagyndan soň 36 aýa çenli |
| Gecikdirilen resminamalar üçin näbelli çemeleşme | Berk çäklendirme: 36 aýdan köp wagt geçende, 13% GBS tölegi bilen içerki satuw hasaplanýar. |
Esasy ýatlatmalar:
- 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan öň tassyklanan eksportlardäl36 aýlyk düzgüne laýyklykda - köne düzgünler ulanylýar.
- Indiki ýylyň 30-njy apreline çenli tabşyrmak dowam edýäriň gowy tejribe.
Bellik etmeli möhüm nokatlar
- Geçmişe täsir edýän ulanyş ýok:2025-nji ýylyň 31-nji dekabrynda ýa-da ondan öň eksport edilen harytlar üçin öňki düzgünler dowam edýär.
- Forex töleglerini ýygnamak gijikdirilen tabşyryk üçin zerur şertdir:Eger siz indiki ýylyň 30-njy aprelinden soň arza berseňiz, walýuta çekiniň doly resminamasyny bermeli. Çekler ýa-da "çek diýlip hasaplanýan" esas bolmasa, yzyna gaýtarym ret ediler.
- Sanawyň gün tertibini aýdyň saklaň:Her bir deklarasiýany eksport senesi bilen bellikläň we gözegçilikden uly salgyt ýitgileriniň öňüni almak üçin 36 aýlyk duýduryş belläň.
II. Has berk gözegçilik: Üpjün edijileriň aralaşmagyny barlamak – Kanuny agentlikleriň eksporty we bikanun "satyn alyş" amallary
Täze düzgünler gümrük, salgyt we daşary ýurt walýuta maglumatlaryny öz içine alýar we tutuş üpjünçilik zynjyrynda - haryt çeşmeleri, serişdeler we logistika boýunça özara barlaglary geçirmäge mümkinçilik berýär. Iki esasy üýtgeşme:
1. “Dört Akymyň Gabat Gelişdirilmegi” Giriş Barlaglary – Ýalňyş Okamakdan Gaça Duruň
Salgyt barlaglary häzir talap edýäriş logikasynyň yzygiderliligiarasyndaşertnama akymy, hasap-faktura akymy, haryt akymy we maliýe akymy– käwagt internetde ýaýradylýan "sözme-söz birmeňzeş" düşünjesi däl.
- Önümleriň atlarynda, mukdarynda ýa-da möçberlerinde (meselem, tegelek tapawutlar, birlik konwersiýalary) düşündiriş bellikleri we logistika resminamalary bilen goldanylýan bolsa, kabul ederliklidir.
- Şeýle-de bolsa, üpjünçilik çeşmeleri, satyn alyş hasap-fakturalary we serişdeleriň alyjysynyň arasyndaky islendik doly bölünişik – meselem, baglanyşygy bolmadyk üçünji tarapyň uly tölegleri ýa-da ýurisdiksiýadan daşary galp hasap-fakturalar – gaýtarymyň derhal togtadylmagyna we resmi derňewiň başlanmagyna sebäp bolar.
- Indi üpjün edijileriň dinamiki bahalandyrmasy zerurdyr; täze üpjün edijiler we aýratyn önüm kategoriýalary goşmaça barlagdan geçer.
2. “Eksport resminamalary satyn almak” boşlugy ýapyldy – Kanuny agentlikleriň eksportyna rugsat berilmegi dowam edýär
(1) “Satyn almak” (gümrük deklarasiýalaryny satyn almak):Başga bir guramanyň eksport kwalifikasiýalaryny hakyky agentlik ylalaşygy bolmazdan ulanmak, yglan edilen eksportçy hakyky operatordan tapawutlanýar, indi ulgamara maglumatlaryň deňeşdirilmegi arkaly aňsatlyk bilen anyklanýar. Bu tejribe öz-özünden deňsiz akymlary öz içine alýar we galp hasap-fakturalar ýa-da galplyk bilen baglanyşykly bolsa, administratiw jezalara ýa-da hatda jenaýat jogapkärçiligine getirip biler.
(2) Kanuny agentlik eksporty:Eger kompaniýaňyz eksport hukuklaryna eýe bolmasa, resmi agentlik ylalaşygy esasynda ygtyýarly agenti işe alyp, Eksport agentliginiň güwänamasyny alyp we ähli goldaw resminamalaryny saklap, esasy müşderiniň maglumatlaryny dogruçyl beýan edip bilersiňiz. Bu yzyna gaýtarmagyň kanuny ýoly we "satyn almak" tejribesinden düýpli tapawutlanýar - ikisini garyşdyrmaň.
III. Internetde ýaýran ýalňyş düşünjeleri aýdyňlaşdyrmak (Käbir köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýygy-ýygydan goýberýän ýalňyşlyklary)
IV. Biznesiňiz üçin dört amaly laýyklyk ädimi
1Üpjün edijini kabul etmek we yzygiderli gözden geçirmek işlerini amala aşyrmak
- Täze üpjün edijileriň iş ygtyýarnamalaryny, fiziki salgysyny we önümçilik kuwwatyny barlaň.
- Yzarlanyp bolýan satyn alyş zynjyryny saklamak üçin her bir geleşik üçin satyn alyş şertnamalaryny, eltip berme belliklerini we GBS hasap-fakturalaryny saklaň.
- Uzak ýerlerde ýerleşýän nätanyş üpjün edijilerden bir gezeklik, uly bahadan satyn alyşlardan gaça duruň.
2Resminamalary arhiwlemegi standartlaşdyryň – 15 günüň dowamynda elektron görnüşinde dolduryň
- Üç esasy goldaw resminamalaryny saklaň: satyn alyş/satuw şertnamalary, ulag resminamalary (deňiz/howa we ş.m.) we gümrük deklarasiýa agentliginiň ylalaşyklary.
- Suratlary ýa-da elektron faýllary ýörite gündelikde jarnama nomeri boýunça tertipleşdiriň.
- Doly wagt üçin saklaň5 ýylýok edilmezden öň – ýitirilen resminamalar eýýäm tölenen ýeňillikleriň yzyna alynmagyna sebäp bolup biler
3Forex ýygnamak gözegçiligini güýçlendiriň we öňünden "Garaşylýan çek" subutnamalaryny taýýarlaň
- Daşary ýurtly alyjy tarapyndan gönüden-göni tölegi saýlamaga; üçünji tarap töleglerini azaltmaga çalyşyň.
- Üçünji tarapyň töleginden gaça durup bolmajak bolsa, töleg agentliginiň ylalaşygyny we aýdyň söwda geçmişi baradaky beýannamany saklaň.
- Erbet bergiler ýa-da töleg tölenmedik ýagdaýynda, arbitraž, bankrotlyk ýa-da talap resminamalary ir taýýarlaň - bular "alnan hasap edilýän" subutnama hökmünde hyzmat edip, ýeňilligiň ýitirilmeginiň öňüni alyp biler.
4Içki duýduryşlary we yzygiderli öz-özüňi synlamagy gurnaň
(1)Döretmekiki gezek duýduryşindiki ýylyň 30-njy aprelindäki hasabat tabşyrmak senesi üçin ýatlatma we 36 aýlyk yza sanamak.
(2)2026-njy ýyldan başlap täze eksportlara ünsi jemläp, tabşyrylmadyk ähli deklarasiýalaryň çärýekde bir gezek gözden geçirilmegi.
(3)2026-njy ýyldan öňki ýük daşamalaryna 36 aýlyk düzgüniň ýalňyşlyk bilen ulanylmagynyň öňüni almak üçin köne we täze kärhanalar üçin aýratyn hasap depderlerini saklaň.
V. 2026-njy ýyldaky eksport salgydynyň yzyna gaýtarylmagynyň düzgünleriniň esasy logikasy
Ýeňilleşdirilen möhletler dem almaga mümkinçilik berýär, berk gözegçilik bolsa galplygyň öňüni alýar.36 aýlyk ýeňillik döwri aýdyň peýda, ýöne güýçlendirilen özara barlaglar, dört akymly deňeşdirme we "satyn alyş" amallaryna berk gadaganlyk laýyklyk derejesini ep-esli ýokarlandyrýar. Eksportçylar diňe tabşyrmak möhletleriniň uzaldylandygy üçin içki gözegçiligini gowşatmaly däl. Munuň ýerine, üpjün edijileri barlamak, resminamalary arhiwlemek we walýuta ýygnamak üçin amallary güýçlendirmeli we kadalaşdyryjy töwekgelçiliklerden gaça durmaly, şeýle hem syýasatyň ýeňillik artykmaçlyklaryndan rahat peýdalanmak üçin döwürleýin öz-özüňi audit etmeli.
Ara alyp maslahatlaşmagyň temasy: Täze düzgünler güýje girenden bäri, kompaniýaňyz resminamalary arhiwlemekde ýa-da walýuta barlagynda nähili amaly kynçylyklara duçar boldy? Tejribäňizi paýlaşmakdan çekinmäň - olary nähili çözýändigiňizi eşitmek isleýäris.
Ýerleşdirilen wagty: 2026-njy ýylyň 6-njy iýuly